Folk-pop na świecie – jak OMAM otworzyli drzwi innym zespołom

Świat muzyki w 2011 roku przypominał sterylną przestrzeń, w której dominowały cyfrowe produkcje. Milenialsi, przytłoczeni skutkami kryzysu finansowego, zaczęli szukać czegoś przeciwnego – brzmień, które pachną drewnem, mają w sobie autentyczny kurz i dają poczucie wspólnoty. Wtedy właśnie, niemal z dnia na dzień, folk-pop przestał być niszową ciekawostką.

Mechanika „stomp and holler”

Warto spojrzeć na ten fenomen bez marketingowego upiększania. To, co nazywamy stomp and holler (tup i krzycz), nie było skomplikowaną inżynierią dźwięku. To mariaż amerykańskich korzeni, bluegrassu i alternatywy, oparty na banalnie prostych progresjach akordowych (I–V–vi–IV). Kluczem do sukcesu nie była finezja, lecz energia: tempo między 95 a 140 BPM i stadionowe okrzyki „hey!” czy „oh!”, które zmieniały biernego słuchacza w uczestnika koncertu.

Paradoksalnie, ten nurt wygrywał tym samym, co w tamtym czasie napędzało muzykę EDM – koncepcją „dropu”. Producenci klubowi budowali napięcie syntezatorami, podczas gdy folk-popowe zespoły osiągały katharsis poprzez nagłe wejście banja, sekcji dętej i wspólny śpiew.

Islandzka rewolucja Of Monsters and Men

Historia OMAM to jeden z tych nielicznych przypadków, gdy lokalny, garażowy projekt w kilka miesięcy zmienia zasady globalnej gry. Zaczęli w 2010 roku w islandzkim Garðabær. Pamiętam to poruszenie, gdy ekipa KEXP z Seattle odwiedziła Raggiego w jego salonie – tamto akustyczne nagranie „Little Talks” w sieci zadziałało jak iskra.

Sukces był błyskawiczny. Gdy filadelfijskie radio 104.5 zaczęło emitować demo utworu, zespół nawet nie postawił stopy na amerykańskiej ziemi. Ich debiut My Head Is an Animal zadebiutował na 6. miejscu listy Billboard 200, sprzedając się w 55 tysiącach egzemplarzy w zaledwie tydzień. To nie był wynik „jak na Islandczyków” – to był rekord, który pobił nawet Björk. Do czerwca 2015 roku płyta przekroczyła w USA próg 1,1 mln sprzedanych kopii.

Koniec „lodowatego” wizerunku Islandii

Przez lata myśleliśmy o islandzkiej muzyce przez pryzmat Björk czy Sigur Rós – była to estetyka hermetyczna, niemal mistyczna, podszyta surowym krajobrazem wyspy. Of Monsters and Men bezceremonialnie ten paradygmat zdemontowali. Zamiast budować aurę niedostępności, postawili na ciepło i czytelną narrację. Zamiast „islandzkiej muzyki”, zaproponowali „muzykę z Islandii”, która była zrozumiała pod każdą szerokością geograficzną.

Ta zmiana przetarła szlaki innym. Kaleo, łącząc bluesowy sznyt z islandzką surowością, czy Ásgeir Trausti, który w 2014 roku sięgnął po European Border Breakers Award, to bezpośredni beneficjenci tej otwartości. Dziś, przy wsparciu organizacji takich jak Iceland Music, eksport muzyczny z wyspy jest profesjonalną machiną, a OMAM – pierwsi islandzcy artyści z miliardem odtworzeń w Spotify – pozostają jej najważniejszymi ambasadorami.

Cienie sukcesu: spory o autentyczność

Nie wszyscy jednak patrzyli na ten boom z zachwytem. Alex Ebert z Edward Sharpe & The Magnetic Zeros publicznie zarzucił OMAM kopiowanie brzmienia „Home”. To pokazuje ciemną stronę branży: jak surowa, garażowa estetyka (Ebert nazywał to porous happenstance incidentalism) zostaje wygładzona przez major labele i zmieniona w idealną ścieżkę dźwiękową do reklam korporacyjnych.

Z czasem rynek poczuł przesyt. Krytycy zaczęli używać określeń takich jak „festivalcore” czy „The New Boring”. Mimo drwin, dla tysięcy młodych ludzi tamta muzyka nie była produktem, lecz bezpieczną przystanią. Fan-edity na Tumblrze, gdzie utwory takie jak „King and Lionheart” towarzyszyły scenom z norweskiego Skam, najlepiej pokazują, że dla nastolatków folk-pop był rodzajem autoterapii.

Nowy rozdział: Mouse Parade

Po latach eksperymentów z elektroniką, w 2025 roku zespół wydał All Is Love and Pain in the Mouse Parade. To płyta intymna, wyprodukowana w całości w Islandii. Zniknęły radosne okrzyki, pojawiła się nostalgia i synth-popowe tekstury. Podczas trasy koncertowej, występując w filadelfijskim The Met, Raggi ze sceny dziękował miastu, które jako pierwsze uwierzyło w ich muzykę.

Patrząc na dzisiejsze sukcesy artystów takich jak Noah Kahan czy Myles Smith, widzimy, że folk-pop zatoczył koło. W dobie wszechobecnej sztucznej inteligencji, słuchacze ponownie szukają dźwięków, które mają w sobie trochę „brudu” i niedoskonałości. To dowód, że matryca wypracowana przez OMAM – szczery przekaz i tradycyjne instrumenty – pozostaje jedną z najbardziej skutecznych odpowiedzi na zmechanizowany świat, w jakim żyjemy.